Terminologie

Een verplichte wettelijke volgorde van beheersmaatregelen, op basis van de Arbowetgeving, welke genomen moeten worden om risico’s in de arbeidsomstandigheden te elimineren/beheersen.

De arbeidshygiënist helpt bedrijven gezondheidsschade voor werknemers te voorkomen en voert onderzoeken uit naar gezondheidseffecten op de (midden)lange duur. Hieronder vallen blootstelling aan gevaarlijke stoffen en biologische agentia. Ook zaken als klimaat (comfort, hitte, koude) en lawaai leveren schade op bij herhaaldelijke blootstelling. In geval van machines spelen mechanische trillingen en verlichting (schaduw en verblinding) een grote rol als gezondheidsrisico’s.

Alle op de arbeidsplaats gebruikte machines, apparaten, gereedschappen en installaties.

Volgens de Arbowet is een arbeidsongeval een gebeurtenis op het werk of in werktijd die onmiddellijk leidt tot schade aan de gezondheid. Ongevallen die plaatsvinden op de openbare weg kunnen dus ook onder de definities van bedrijfsongeval en arbeidsongeval vallen.

Iedere plaats die in verband met het verrichten van arbeid wordt of pleegt te worden gebruikt.

De zorg om te komen tot veilige arbeidsomstandigheden voor alle personen die op de arbeidsplaats aanwezig zijn. LET OP: als werkgever bent u ook verantwoordelijk voor bijvoorbeeld bezoekers, niet alleen voor alle eigen werknemers. 

Arbeidsomstandighedenwetgeving

Beleid dat een werkgever binnen zijn bedrijf voert op het gebied van arbeidsomstandigheden. Een goed arbobeleid beperkt de gezondheidsrisico’s in het bedrijf, vermindert het ziekteverzuim en bevordert de re-integratie na ziekte.

Het Arbobesluit is een uitwerking van de Arbowet. Hierin staan de regels waar zowel werkgever als werknemer zich aan moeten houden om arbeidsrisico’s tegen te gaan. Er staan ook specifieke regels in voor een aantal sectoren en categorieën werknemers.

Werkgevers zijn verplicht ervoor te zorgen dat hun werknemers veilig en gezond kunnen werken. De mate van bescherming die zij moeten bieden, is door de overheid vastgelegd in de Arbowet, het Arbobesluit en de Arboregeling. Om deze wetten nauwkeurig na te leven dient elk bedrijf een concreet arbobeleid te voeren.

Verplichte zorgplicht voor iedere werkgever om zijn werknemers goed voor te lichten over de risico’s. Een belangrijk (verplicht) onderdeel daarin is het opstellen van een Risico-Inventarisatie en -Evaluatie. Gevolgd door het vaststellen van een plan van aanpak bij gezondheidsrisico’s binnen het bedrijf.

Een branche RI&E is een voorbeeld-RI&E die is gemaakt door werkgevers en werknemers in een bepaalde branche. Dit RI&E-instrument is afgestemd op de veelvoorkomende risico’s in een branche. 

Besluit risico’s zware ongevallen.

Door de fabrikant of importeur aangebrachte aanduiding op het product of verpakking in de vorm van de letters CE. De letters CE staan voor Conformité Européenne, wat betekent dat de fabrikant of importeur verklaart dat dit product voldoet aan de relevante Europese richtlijn(en). In het geval van een machine zijn dat bijvoorbeeld de Machinerichtlijn, laagspanningsrichtlijn en de EMC-richtlijn.

Een drukvat is een afgesloten ruimte, waarin zich een gas of vloeistof bevindt met een druk, die afwijkt van de omgevingsdruk. Voor drukapparatuur is ook Europese wetgeving ontwikkeld, die leidt tot CE markering.

Document waarop een fabrikant verklaart dat zijn product voldoet aan de relevante Europese Richtlijn(en).

Europese richtlijn welke de grenzen aangeeft voor de elektromagnetische emissies van uitrusting (apparatuur en vaste installaties) om te voorkomen dat de uitrusting storingen bij andere uitrustingen veroorzaken of zelf door storingen wordt beïnvloed. Voorbeeld een pacemaker mag niet reageren op een beveiligingspoortje bij de ingang van een winkel.

Ergocoaches zijn personen die naast hun uitvoerende taken een extra verantwoordelijkheid op zich hebben genomen voor de preventie en vermindering van fysieke belasting. Hierbij gaat de aandacht niet alleen naar tillen of transfers maar ook naar fysieke belasting in bredere zin.

Europese Unie is een belangrijk samenwerkingsverband in Europa. De Europese Unie bestaat momenteel uit 27 lidstaten. Binnen de EU wordt onder andere wetgeving opgesteld op het gebied van machineveiligheid en arbeidsveiligheid, welke door alle lidstaten moet worden geïmplementeerd.

Elke natuurlijke persoon of rechtspersoon die een onder de machinerichtlijn vallende machine of niet voltooide machine ontwerpt en/of produceert, en die verantwoordelijk is voor de overeenstemming van deze machine of niet voltooide machine met deze richtlijn teneinde haar onder zijn eigen naam of merk of voor eigen gebruik in de handel te brengen of voor eigen gebruik. Bij gebreke van een fabrikant die aan deze definitie voldoet, wordt elke natuurlijke of rechtspersoon die een onder deze richtlijn vallende machine of niet voltooide machine in de handel brengt of in bedrijf stelt, als fabrikant beschouwd.

Document waarin een fabrikant/product de gebruiker informeert over de werking en het gebruik van het product gedurende alle gebruiksfasen, dus ook hoe dit te onderhouden, te reinigen, afstellen etc. Veiligheidsvoorschriften zijn integraal onderdeel van de gebruiksaanwijzing.

Niet-bindende technische specificatie die op grond van een door de Commissie volgens de procedures van Richtlijn 98/34/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 juni 1998 betreffende een informa­tieprocedure op het gebied van normen en technische voorschriften (1) verstrekte opdracht is vastgesteld door een normalisatie-instelling, namelijk de Europese Commissie voor Normalisatie (CEN), het Europees Comité voor Elektro­technische Normalisatie (CENELEC) of het Europees Instituut voor Telecommunicatienormen (ETSI).

Elke in de Gemeenschap gevestigde natuur­lijke persoon of rechtspersoon die schriftelijk door de fabrikant is gemachtigd om namens hem alle of een deel van de in deze richtlijn bedoelde verplichtingen en formaliteiten te vervullen.

Een gereedschapswerktuig of machinegereedschap is een machine, waarmee het werk van traditioneel handgereedschap is gemechaniseerd. Net als alle machines is een gereedschapswerktuig voorzien van een aandrijfmechanisme. Voordat machines op de Europese markt mogen worden gebracht dienen deze te worden voorzien van CE-markering door de fabrikant en/of importeur.

Stoffen die gezondheidsschade acuut, op korte termijn of op lange termijn veroorzaken. Stoffen kunnen in de vorm van een damp (oplosmiddelen), kleine stofdeeltjes (asbest) of vaste stoffen (lood) zijn.

Gevaarzetting is het creëren van een situatie waarin er een kans op schade bestaat. Bij gevaarzetting is de kans op schade en letsel groter dan een normaal handelend persoon verwacht en hoeft te verwachten. Gevaarzetting is een vorm van aansprakelijkheid op grond van een onrechtmatige daad. De persoon die een gevaarlijke situatie veroorzaakt, betaalt de schade die hierdoor ontstaat. Voorbeelden gevaarzetting: Een openstaand putdeksel, een gladde vloer waarbij kans bestaat op uitglijden (supermarkt bijvoorbeeld), glas op de (dans)vloer van een café, vallen over een voorwerp op de vloer zoals een tuinslang, kabel etc. of onopgeruimde sneeuw.

Niet vast met de hijs-of hefma­chine verbonden onderdeel of uitrustingsstuk voor het hijsen of heffen van een last, dat tussen de machine en de last, of op de last zelf, wordt aangebracht dan wel bestemd is om een integrerend deel van de last uit te maken, en dat afzonderlijk in de handel wordt gebracht. Stroppen en hun onderdelen worden eveneens als hijs-of hefgereedschappen beschouwd.

Hinderlijk geluid kan zowel boven als onder de 80 dB(A) liggen. Gehoorbescherming wordt geadviseerd vanaf 80 dB(A). Klachten zijn: hoofdpijn, schorheid door schreeuwen, concentratieverlies, eentonigheid, schrikreacties.

Hogere Veiligheidskundige.

Het voor het eerst tegen vergoeding of gratis in de Gemeenschap ter beschikking stellen van een machine of niet voltooide machine met het oog op de distributie of het gebruik ervan.

Eerste gebruik in de Gemeenschap van een onder de machinerichtlijn vallende machine overeenkomstig het gebruiksdoel.

De Inspectie SZW is de toezichthouder op het terrein van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Dat toezicht is gericht op de naleving van de wet- en regelgeving over arbeidsomstandigheden, de arbeidsmarkt, arbeidsverhoudingen en het sociale zekerheidsstelsel.

Kettingen, kabels en banden die zijn ontworpen en geproduceerd voor hijs-en hefdoeleinden als onderdeel van hijs-of hefmachines of van hijs-of hefgereedschap.

Het vastleggen van een beoordeling en het onderzoek denk bijvoorbeeld aan een keuringregistratie elektrische veiligheid conform NEN3140. Een keuring wordt vaak gebruikt om de veiligheid van een product periodiek aan te tonen.

Kinetische energie of bewegingsenergie is een vorm van energie, eigen aan een bewegend lichaam, vanwege de traagheid van massa. De kinetische energie van een bewegend lichaam is recht evenredig met de massa van het lichaam, en met het kwadraat van zijn snelheid. Spanen van een draaibank kunnen bijvoorbeeld een hoge kinetische energie / snelheid hebben.

Afkorting voor Key Performance Index waarmee de belangrijkste indicatoren worden aangeduid.

Laatste Minuut Risico Analyse of persoonlijke start-werkanalyse is een korte risicobeoordeling welke uitgevoerd wordt direct voor aanvang van de werkzaamheden op de werkplek door de medewerkers die de werkzaamheden gaan uitvoeren. In feite een snelle controle of de arbeidsomstandigheden nog zijn zoals verwacht bij het opstellen/uitgeven van bijvoorbeeld de werkvergunning voor deze werkzaamheden.

Een samenstel, voorzien van of bestemd om te worden voorzien van een aandrijfsysteem — maar niet op basis van rechtstreeks gebruikte menselijke of dierlijke spier­kracht —, van onderling verbonden onderdelen of componenten waarvan er ten minste één kan bewegen, en die samengevoegd worden voor een bepaalde toepassing; een samenstel als bedoeld onder het eerste streepje waaraan slechts de componenten voor de montage op de plaats van gebruik of voor de aansluiting op kracht­of aandrijfbronnen ontbreken; een samenstel als bedoeld onder de eerste twee streepjes dat gereed is voor montage en dat alleen in deze staat kan functioneren na montage op een vervoermiddel of montage in een gebouw of bouwwerk; samenstellen van machines als bedoeld onder het eerste, tweede en derde streepje, en/of niet voltooide machines als bedoeld onder g) die, teneinde tot hetzelfde resultaat te komen, zodanig zijn opgesteld en worden bestuurd dat zij als één geheel functioneren; een samenstel van onderling verbonden onderdelen of componenten waarvan er ten minste één kan bewegen, en die in hun samenhang bestemd zijn voor het heffen van lasten en die uitsluitend rechtstreeks aangedreven worden door menselijke spierkracht.

Midden- en kleinbedrijf.

Middelbare Veiligheidskundige.

Het benoemen van zaken op systematische manier. Bijvoorbeeld het periodiek systeem der elementen waarin chemische elementen geordend zijn volgens hun atoomnummers.

Een norm of standaard is een consistente systematische methode of procedure waarvan een groep mensen met elkaar heeft afgesproken dat ze hem zullen gebruiken nl. de normcommissie of technisch commitee. Deze afspraken worden vastgelegd in een document, waarin de technische specificaties staan beschreven.

Het vastleggen van het uitgevoerde onderhoud. Bij diverse machines/installaties bestaat hiervoor een specifieke verplichting zoals een kraanboek bij een torenkraan.

Het aangeven van de richting en de middelen waarmee men gestelde organisatiedoelen wil gaan realiseren binnen de gestelde periode. Bijvoorbeeld binnen een jaar geen ongevallen meer met ernstig of fataal letsel in de organisatie.

Een organisatorische beheersmaatregel is een maatregel die het risico structureel verlaagt tot een niveau zonder risico op een ongeval of gezondheidsschade. Voorbeeld van een organisatorische beheersmaatregel is het afwisselen van werkplek om bijvoorbeeld eentonigheid te voorkomen.

Operationeel Veiligheidskundige of veiligheidscoordinator is een persoon met de basis opleiding veiligheidkunde.

Persoonlijke beschermingsmiddelen, denk hierbij aan een veiligheidshelm, veiligheidsbril en dergelijke. Ook deze middelen zijn voorzien van CE markering op basis van de Europese Product Richtlijn Persoonlijke Beschermingsmiddelen.

Preventiebeleid Zware Ongevallen, dit vormt de basis voor het veiligheidsbeheerssysteem.

Resultaat dat uit de RI&E komt en beschrijft hoe de werkgever alle verbeterpunten uit de RI&E gaat aanpakken. Belangrijk hierbij is dat duidelijk schriftelijk vast ligt wie actie onderneemt, hoe dit wordt gedaan en wanneer de uitvoering plaats vindt. Bij een controle door ISZW zullen deze aspecten namelijk getoetst worden.

Het proactief uitvoeren van een taak zoals onderhoud of inspectie van een machine, installatie of gebouw. De redenen hiervoor zijn onder andere: verhogen betrouwbaarheid van het onderhouden of geinspecteerde object, voorkomen van schade, uitval of gebreken met mogelijk letsel tot gevolg. Proactieve mensen nemen initiatief en proberen gebeurtenissen te beinvloeden door zich te richten op eigen gedrag en gedachten waar ze invloed op hebben.

De arbeidsbelasting die voorkomt uit de omgang met collega’s en hoe iemand zich daarbij voelt. Een onbalans of overbelasting zal leiden tot verzuim. Factoren als stress, pesten, agressie en geweld, discriminatie of seksuele intimidatie bepalen de psychosociale arbeidsbelasting.

Het uitvoeren van een taak als de situatie dit nodig maakt, bijvoorbeeld olie bijvullen in de machine als het waarschuwingslampje gaat branden. Reactieve mensen wachten vaker af en neigen er toe om gebeurtenissen aan anderen of externe omstandigheden toe te schrijven.

Risico-Inventarisatie en – Evaluatie (RI&E) het wetttelijk verplichte onderzoek dat een werkgever met regelmaat moet uitvoeren om te onderzoeken hoe het staat met de arbeidsomstandigheden in zijn organisatie.

Plan om de RI&E over meerdere jaren uit te voeren. Ook de overheid heeft een meerjarenplan 2020-2023 opgesteld om het naleven van de verplichte RI&E te verbeteren.

Europese wetgeving betreffende minimumvoorschriften inzake veiligheid en gezondheid bij het gebruik door werknemers van arbeidsmiddelen op de arbeidsplaats. Met andere woorden wetgeving waarin voorgeschreven is dat de werkgever ervoor zorgt dat het gebruik van een arbeidsmiddel geen gevaar oplevert voor de veiligheid en gezondheid van de werknemer.

Een geluidsniveau boven 85 dB(A) is schadelijk en de gevolgen onomkeerbaar. Een gesprek voeren is niet mogelijk.  Gehoorbescherming is verplicht vanaf 85dB(A).

Het overzichtscherm in Safety Manager Online met daarin de belangrijkste zaken als aantal gevaarzettingen, type gevaarzetting en openstaande beheersmaatregelen.

Een technische beheersmaatregel is een maatregel die het risico structureel verlaagt tot een niveau zonder risico op een ongeval of gezondheidsschade. Voorbeeld van een technische beheersmaatregel is het afschermen van draaiende delen zoals assen en overbrengingen om bijvoorbeeld vastraken en/of intrekgevaar te voorkomen.

Betekenis.

Thermografie is een contactloze meetmethode waarbij men de temperatuur in kaart brengt. Dit gebeurt met een thermografische camera: een camera die is uitgerust met een optiek voor infrarood (normaal glas filtert IR-straling) en een detector die de golflengte analyseert. Een dergelijk “warmte”onderzoek kan bijvoorbeeld te hete gebieden in kabelgoten of schakelkasten vroegtijdig aan het licht brengen.

Taak Risico Analyse is een beoordeling van gevaren die zich voordoen bij het uitvoeren van risicovolle taken. Een TRA is gericht op de veiligheid en gezondheid van alle uitvoerenden, waarbij de focus procebreed wordt gelegd op de te verrichte taken en de werkomgeving daarbij. Een TRA draagt bij aan het veiligheidsbewustzijn onder medewerkers.

Is het geheel van mensen, middelen en afspraken waardoor de zorg voor veiligheid is gegarandeerd.

Een component: — die een veiligheidsfunctie vervult, — die afzonderlijk in de handel wordt gebracht, — waarvan het niet en/of verkeerd functioneren de veiligheid van personen in gevaar brengt, en — die niet nodig is voor de werking van de machine of die door gewone componenten kan worden vervangen om de machine te doen werken.

Onderdeel van de organisatiecultuur wat betrekking heeft op de houding, waarden, (impliciete) aannames, percepties en gewoonten van de leden van de organisatie in het omgaan met veiligheidsrisico’s. Voorbeelden van opmerkingen/uitspraken typerend voor de veiligheidscultuur: Dat is nog nooit gebeurd, kost te veel geld, dat doen wij er nooit bij etc.

Alle acties die mensen uitvoeren om een gevreesde uitkomst te detecteren, te voorkomen, te vermijden of te neutraliseren. Voorbeelden hiervan: Een flesje water meenemen, je hartslag controleren aan pols of hals, altijd een mobiele telefoon mee nemen of altijd weten waar zich een vluchtroute bevindt.

Verspanen is de term voor alle vormen van materiaalbewerking waarbij door middel van bepaald hand- of machinegereedschap materiaaldelen worden weggenomen waarbij spanen ontstaan. Denk hierbij aan draai- of freesbanken bijvoorbeeld. Bij gebruik van verspanend gereedschap spelen PBM altijd een belangrijke rol om letsel bij de gebruiker te voorkomen. Spanen kunnen niet alleen scherp zijn maar ook heet!

Verwijderbaar onderdeel dat is bestemd voor krachtover­brenging van een aandrijfmachine of trekker naar de eerste vaste aslager van de aangedreven machine. Wanneer de inrichting mét de afscherming in de handel wordt gebracht, moet het als één product worden beschouwd.

Een inrichting die na inbe­drijfstelling van een machine of trekker door de bediener zelf hieraan wordt gekoppeld om deze een andere of bijko­mende functie te geven, voorzover dit uitrustingsstuk geen gereedschap is.

Het ziekteverzuimbeleid is de wijze waarop uw organisatie omgaat met verzuim, de te volgen stappen bij een ziekmelding (het verzuimprotocol) en de rechten en plichten van werkgever en werknemer. Een effectief ziekteverzuimbeleid beschrijft minimaal de maatregelen die worden genomen om het verzuim te voorkomen, het verzuimprotocol (procedures omtrent ziekmeldingen en ziek zijn) en de verzuimregistratie en -analyse (vastleggen van verzuimgevallen en evaluatie hiervan).